Jumatano ilikuwa siku ya michezo shuleni. Leila alikuwa amevaa tracksuit ya buluu na viatu vilivyokuwa vimeanza kuchanika kwenye kidole cha kushoto. Amina alifika mapema akiwa na chupa ya maji na kofia pana. Alikaa kwenye viti vya wazazi, si karibu sana na uwanja, kwa sababu Leila alimwambia asimfanye ajisikie kama alikuwa akilindwa kila sekunde.
Musa alifika baada ya mashindano ya mbio kuanza. Alisimama pembeni ya uzio akiwa ameshikilia mfuko wa chakula. Hakumuita Leila kwa sauti ya juu. Alimtumia ujumbe mfupi: “Niko hapa. Ukihitaji, nitakungojea.”
Leila aliona ujumbe huo alipomaliza mbio za mita mia. Alipumua kwa nguvu, akakaa chini, na akamruhusu Amina ampe maji.
“Umeona?” Amina akauliza.
“Ndiyo.”
“Unataka twende?”
Leila akatazama uwanja. “Nataka nibaki mpaka relay.”
“Basi tutabaki.”
Mwalimu wa darasa, Bw. Ssenyonga, alizunguka wazazi akiuliza ni nani angekusanya wanafunzi baada ya tukio. Alipofika kwa Leila, alifungua daftari.
“Leila, baba yako yuko?” akauliza kwa sauti ya kawaida.
Swali hilo lilikuwa dogo kwa mwalimu, lakini liliingia katikati ya Amina na Leila kama mlango uliokuwa umefunguliwa mbele ya watu. Amina hakujibu. Hakutaka kutengeneza image kwa niaba ya mtoto. Musa alikuwa hatua chache tu, lakini naye hakusogea.
Leila alimtazama Amina kwanza. Amina akatikisa kichwa kidogo, si kumwambia jibu, bali kumrudishia nafasi ya kuchagua.
Leila akasimama. Alikwenda kwa Musa mwenyewe, akasimama mbele yake, na kwa sekunde kadhaa hawakusema. Wazazi wawili waliokuwa karibu waliendelea kuzungumza kuhusu relay. Hakuna muziki wa kusubiri uliocheza. Dunia haikusimama kwa ajili yao.
Musa akapiga magoti ili awe usawa wa Leila. “Uko sawa?”
“Nimechoka.”
“Nina chakula.”
“Sitaki sasa.”
“Basi nitabaki.”
Leila akamwangalia kwa muda mrefu. Kisha mwalimu akaita kutoka nyuma, “Leila, nimweke nani kwenye fomu ya pick-up?”
Amina alihisi mapigo ya moyo yakiongezeka. Fomu ilikuwa karatasi tu, lakini majina yake yangeenda kwenye faili ya shule na kuonekana na watu ambao hawakujua gharama ya kuyasema.
Leila aligeuka. “Mwalimu, unaweza kuniandikia Amina kama emergency contact na Musa Kato kama baba yangu?”
Mwalimu akasimama kimya. “Unataka niandike hivyo?”
Leila akamwangalia Musa, kisha Amina. “Ndiyo. Sitaki tena kumuita mjomba kwa sababu mtu mzima aliogopa.”
Musa alifungua mdomo, lakini hakujaribu kumzuia. Amina aliona namna mabega yake yalivyoshuka. Kwa mara ya kwanza hakutumia utani wa “uncle” kufunika ukweli, wala hakumwomba Leila asubiri mpaka wawe nyumbani.
Mwalimu akaandika. “Nimekuelewa.”
Msichana mmoja kutoka darasa la Leila alisogea karibu. “Mlikuwa mnaenda nyumbani pamoja?”
Leila alimtazama bila hasira. “Amina ni Auntie yangu. Musa ni baba yangu.”
Alisema kama mtu anayetaja majina ya watu waliokuwa kwenye maisha yake, si kama mtu anayetoa ushahidi wa kuomba msamaha. Msichana akatikisa kichwa na kukimbia kumtafuta rafiki yake. Hakuna aliyepiga kelele. Hakuna aliyemcheka. Hofu iliyokuwa imekaa ndani ya Leila haikutoweka kabisa, lakini haikupata umbo alilokuwa ameliogopa.
Musa alikaa kwenye benchi. “Ningeweza kusema tutamweleza baadaye,” alisema.
“Lakini hukusema,” Leila akajibu.
“Najua.”
“Unajua nilikuwa nikiita Auntie mbele yako kwa sababu nilidhani yeye anajua?”
Musa aliinamisha kichwa. “Ndiyo. Sasa najua.”
Amina alisimama kando yao, bila kukaa katikati. Leila aliongea na Musa kuhusu relay, kuhusu mguu wake uliokuwa unauma, na kuhusu chakula alichokuja nacho. Mazungumzo hayakuwa mazuri kila wakati. Mara mbili Leila aliuliza swali na Musa akahitaji muda kabla ya kujibu. Lakini hakumwambia mtoto kwamba siri ilikuwa kwa ajili yake. Alisema ilikuwa kwa ajili ya hofu yake.
Kabla ya relay kuanza, Amina alimvuta Leila pembeni. “Uliamua mwenyewe?”
“Ndiyo.”
“Na kama kesho utataka kulitumia jina jingine, utaweza.”
“Sitaki mtu mwingine aniambie mimi ni nani.”
“Basi usimruhusu.”
Leila akamshika mkono. “Ulikuwa karibu kusema kwa niaba yangu?”
“Nilikaribia. Kisha nikakumbuka si image yangu.”
Walirudi uwanjani. Leila alikimbia relay akiwa wa tatu kwenye mstari, akamkabidhi mwenzake kijiti bila kukidondosha. Baada ya mashindano, Musa hakumchukua mara moja. Alimuuliza anataka kwenda wapi, na Leila akasema atarudi na Amina kwanza.
Njiani kuelekea geti, walipita karibu na mwalimu wa michezo. Leila akamwonyesha Musa kwa mtu huyo kwa sauti iliyokuwa ya kawaida kuliko Amina alivyotarajia.
“Huyu ndiye baba yangu.”
Baada ya kusema hivyo, Leila hakukimbia wala kuomba ruhusa. Alibaki akisikiliza mwalimu akieleza ratiba ya mazoezi ya wiki iliyofuata. Musa aliandika tarehe kwenye simu yake bila kuuliza kama angepaswa kuitaja kama shughuli ya “mpwa”. Amina alisimama hatua moja nyuma, akihisi hamu ya kumshika Leila begani, lakini akangoja mtoto ageuke mwenyewe.
Musa alitaka kusema jambo, lakini Leila akamzuia kwa kuinua mkono. “Usiniombe niseme tena kwa sauti ndogo.”
“Nitasikia kwa sauti yoyote utakayochagua,” Musa akasema.
Amina aliangalia uwanja uliokuwa ukipungua watu. Hakukuwa na sherehe ya familia, hakuna picha ya kupost, na hakuna ndugu aliyekuwa akiwatengenezea sentensi. Kulikuwa na msichana aliyekuwa amechagua jina lake la ukweli mbele ya watu wachache, na watu wazima wawili waliokuwa wamekubali kutomrudisha nyuma.
Leila akageuka kuelekea kwao. “Tunaweza kwenda?”
“Ndiyo,” Amina akasema.
Musa akabeba mfuko wa chakula, lakini hakutumia chakula hicho kumnunua msamaha. Aliuliza kama Leila alikuwa na njaa. Leila akasema atakula baadaye. Waliondoka kupitia geti la shule kwa nafasi tatu tofauti zilizokuwa zikijifunza kutokimbizana. Ukweli haukuwa umewafanya kuwa familia rahisi, lakini ulikuwa umemaliza jukumu la mtoto kuigiza kuwa hajui baba yake.
Amina alipomwona Leila akitembea mbele yao, alielewa kwamba haki ya kujitambulisha haikuwa zawadi iliyotolewa na baba wala ruhusa iliyotolewa na mke. Ilikuwa uamuzi wa msichana aliyekuwa amechoshwa na majina yaliyotengenezwa kumlinda mtu mwingine. Amina hakuhitaji kusema chochote ili kuufanya uamuzi huo uwe wake.
Musa kwa mara ya kwanza hakurekebisha sentensi.
---