Juma aliweka sahani ya wali mezani lakini hakukaa. Alizunguka jikoni mara mbili, akafungua friji bila kuchukua kitu, kisha akasema kile ambacho Amina alijua alikuwa amekibeba tangu hospitali.
“Lipa tu kiasi kidogo. Wasaidie mazishi. Watu watanyamaza.”
Amina aliendelea kupakua nguo kavu kutoka kwenye kikapu. “Kuwasaidia si tatizo.”
“Basi tatizo ni nini?”
“Wanataka sentensi gani pamoja na pesa?”
Juma alikunja uso. “Sentensi gani tena? Amina, baba yao amekufa.”
“Najua.”
“Biashara yako inatajwa kila mahali. Wateja wanauliza. Tunaweza kuchukua mkopo, kuwapa kiasi, na kuendelea na maisha.”
Simu ya Amina ikatoa sauti. Ujumbe kutoka Bi. Wairimu uliingia: *Kama mlivyoongea na Juma, familia iko tayari kukubali KSh—* Amina hakusoma kiasi kwa sauti. Alimwangalia mume wake.
“Mlizungumza?”
Juma akasimama.
“Juma.”
“Niliuliza tu wanataka nini.”
“Kwa nini mpatanishi anaandika ‘kama mlivyoongea na Juma’?”
“Nilitaka kujua kama kuna njia ya kumaliza.”
Amina akaweka kikapu chini. “Uliwaahidi nini?”
“Bado sijalipa.”
“Hilo si jibu.”
Juma akavuta kiti na kukaa. “Nilisema tunaweza kusaidia kwa mazishi. Nilidokeza kiasi. Hakuna zaidi.”
“Bila kuniambia.”
“Kwa sababu ningekuambia, ungeanza kuuliza maneno, masharti, rekodi. Wakati mwingine mtu analipa tu ili aishi.”
Amina alihisi hasira ikipanda, lakini nyuma yake kulikuwa na kitu kinachouma zaidi. “Unataka ukimya kuliko ukweli?”
“Nataka mke wangu aende kazini bila watu kumtazama kama muuaji.”
“Na kama nikipa pesa halafu karatasi inasema nilikubali nilichelewa au nilisababisha?”
“Basi tusisaini karatasi hiyo.”
“Umeshazungumza kiasi kabla hata hujaona karatasi.”
Juma akapiga meza kwa kiganja, si kwa nguvu bali kwa kukata tamaa. “Unadhani kila kitu kinaweza kutatuliwa kwa rekodi sahihi. Watu hawafanyi kazi hivyo. Familia ina huzuni. Jamii inataka suluhisho.”
Amina akakaa upande mwingine. “Kama mtu angekulipa kwa sababu friji yako iliharibika siku mtu alipokufa, halafu akuombe usaini kwamba uliwajibika kwa kifo, ungeona pesa au sentensi?”
“Huo si mfano sawa.”
“Ni mfano wa kile ninachouliza.”
Juma akageuza macho. “Ninachotaka ni nyumba yetu ipate amani.”
“Kwa bei gani?”
“Hilo ndilo swali ambalo umeshindwa kuacha.”
Walikaa kimya. Nje, magari yalipita kwenye barabara iliyokuwa bado na madimbwi ya mvua. Amina alikumbuka mama yake: usimkatalie mtu mlangoni. Hakuwahi kusema nini cha kufanya ikiwa baada ya kufungua mlango, watu walikuja kudai maana ya kitendo chako.
Juma akasema, “Kesho tunaenda kwa Wairimu. Tunasoma karatasi. Kama haikufai, usisaini.”
“Na hakuna pesa nyingine kabla ya hapo.”
“Hakuna.”
Amina alishika neno hilo, lakini halikumtuliza. “Nataka kuona mawasiliano yako yote naye.”
Juma akacheka kwa uchungu. “Sasa unanichunguza?”
“Nataka kujua umeweka jina langu kwenye nini.”
“Jina letu.”
“Duka ni langu. Tukio lilikuwa langu. Ukiahidi kwa niaba yangu, usijifiche nyuma ya ‘letu’.”
Sentensi hiyo ilimchoma Juma. Aliinuka na kuondoka jikoni. Mlango wa chumba cha kulala ulifungwa kwa sauti ndogo kuliko Amina alivyotarajia. Hiyo ndiyo iliyomfanya ajisikie vibaya zaidi.
Usiku, Amina alichukua blanketi na kulala sebuleni. Hakufanya hivyo kama tamasha; hakutaka ugomvi mwingine. Alitaka nafasi ambapo hakutalazimika kujifanya kwamba siri ndogo ya Juma haikuwa imebadilisha kitu.
Karibu saa sita, simu yake ikawaka. Alikuwa bado hajalala. Kwenye mawasiliano yaliyokuwa yameunganishwa kwenye kompyuta ya familia, ujumbe wa zamani wa Juma kwa Bi. Wairimu ulionekana kwenye skrini kwa sababu akaunti yao ya nyumbani ilikuwa imesawazishwa.
*Tutatoa msaada. Tafadhali waambie wasisambaze zaidi video. Tunaweza kuanza na sehemu kesho.*
Amina alisoma tena. Hakukuwa na kukiri kosa, lakini kulikuwa na ahadi. Na kulikuwa na jaribio la kununua utulivu.
Asubuhi Juma alipotoka chumbani, Amina alikuwa tayari amevaa kwenda kazini.
“Ulilala?” aliuliza.
“Hapana.”
“Amina—”
“Tutaenda kwa Wairimu. Lakini kuanzia sasa hakuna mtu anayeahidi kwa niaba yangu bila mimi.”
Juma alitaka kujitetea, akakaa kimya.
Kwa mara ya kwanza, mzozo uliokuwa umeanza mlangoni kwa duka ulikuwa umeingia ndani kabisa ya ndoa yao.
Asubuhi baada ya kulala sebuleni, Amina na Juma walikunywa chai bila redio. Juma alifungua matumizi ya mwezi kwenye simu na kuonyesha kwa nini alikuwa ameona mkopo mdogo kama suluhisho linalowezekana. Walikuwa na akiba ya biashara, lakini kuitumia kungepunguza uwezo wa kununua motor mpya ya mashine ambayo ilikuwa imeanza kutoa kelele. Amina hakutaka pesa ya duka itoke bila mpango; Juma aliona hilo kama uthibitisho kwamba hata msaada wa mazishi ungeathiri watu wengine.
“Hiyo ndiyo sababu nilipaswa kukuambia,” alisema. “Nilikuwa nimeamua kwamba gharama ya mashine ni ndogo kuliko gharama ya watu kukuita muuaji.”
Amina akajibu, “Na mimi ningependa kuamua kama jina langu linanunuliwa kwa motor.”
Mazungumzo hayo hayakumaliza hasira, lakini yalifanya fedha ziwe kitu halisi badala ya kauli ya ‘lipa tu.’ Walikubaliana kwamba kiasi chochote cha msaada kingeandikwa kwenye bajeti, kisichukuliwe kama fedha ya siri ya kuzima uvumi. Juma alifuta rasimu ya ombi la mkopo ambayo alikuwa ameanza, lakini Amina alimzuia kufuta mawasiliano na Wairimu. “Hayo yabaki. Sio kwa kukushitaki. Kwa kujua tulifika hapa vipi.”
Jioni, walipokaa pande mbili za sebule, Juma alimwambia kwamba alihofia zaidi kuona Amina akibadilika kuliko kupoteza pesa. Amina hakujibu kwa upole; bado aliumia. Lakini alielewa kwamba haraka yake ya kulipa ilitoka kwenye hofu ya fedheha na kumlinda, si tamaa ya kutawala peke yake. Hilo halikusafisha kosa lake, lakini lilifanya ndoa yao ibaki na nafasi ya kurekebishwa.
Amina alipofika kazini baada ya ugomvi, Salma aliona amechoka lakini hakumuuliza kuhusu ndoa. Badala yake alimpa list ya oda na kumwambia mashine ya pili inahitaji spare part. Gharama hiyo halisi ilifanya wazo la mkopo wa Juma liwe zito zaidi. Pesa ya ‘kumaliza suala’ haikutoka hewani; ingetoka kwenye mishahara, matengenezo au akiba yao. Amina aliandika kiasi cha msaada kwenye bajeti kama hali ya mfano, bila kukubali kukitoa. Alitaka hata huruma iwe na uaminifu wa gharama zake.
Na Amina sasa alijua Juma hakuwa ametaja tu wazo la kulipa. Alikuwa tayari ameahidi kitu.
#