Ijumaa asubuhi duka la Musa lilikuwa limejaa kabla saa tatu. Bodaboda watatu walikuwa wamesimama nje wakisubiri chain kits, mteja mmoja alitaka brake shoes kwa haraka, na Jojo—kijana aliyekuwa anamsaidia wakati wa rush—alikuwa ameshika box mbili akijaribu kukumbuka ipi ilikuwa ya Bajaj na ipi ya Boxer.
Musa alikuwa ameinama kwenye counter, akifungua packaging ya sprocket, wakati landlord wake Babu aliingia akiwa na bahasha nyeupe.
“Leo sijaomba chai,” Babu alisema.
Musa akajua kabla hajauliza.
“Rent?”
“Rent.”
Babu aliweka notice mpya mezani. Ongezeko la asilimia ishirini lilikuwa bado pale. Chini yake kulikuwa na offer ya extension ya mwezi mmoja kwa rate ya sasa pamoja na premium ndogo.
“Baada ya mwezi?” Musa akauliza huku akimpa mteja chain link.
“Rate mpya au unaondoka.”
“Premium hii ni ya nini?”
“Kwa sababu nina tenant mwingine ambaye yuko tayari kuingia na rate mpya. Nikikushikilia mwezi, ninampotezea muda.”
Musa hakupenda sentensi hiyo, lakini aliielewa. Kila mtu alikuwa na cashflow yake.
Mteja akasema, “Boss, chain yangu?”
Musa akarudi kazini. “Jojo, leta size 428H, si 428 plain.”
Babu alikaa kwenye kiti cha plastiki bila kuharakisha. Alijua Musa alikuwa na biashara mbele yake na hakutaka mazungumzo ya rent yawe show kwa wateja.
Baada ya dakika ishirini, rush ilipungua kidogo. Halima aliingia akiwa amebeba calculator yake na daftari.
“Babu yuko hapa?”
Musa akamwangalia. “Ulimwita?”
“Hapana. Lakini ulisema leo ndiyo deadline.”
Babu akasema, “Dada yako anajua calendar kuliko wewe.”
Halima akavuta notice. “Mwezi mmoja kwa rate ya zamani plus premium hii.”
“Ndiyo.”
“Na baada ya hapo hakuna guarantee?”
“Hakuna.”
Musa akaweka mikono mezani. “Nikiwa nahama kabla mwezi kuisha?”
“Premium hairudi.”
“Deposit ya duka?”
“Tutafanya inspection kama kawaida.”
Halima akaandika numbers. Rent extension, premium, estimated survey fee, drafting cost, stock purchases, installment ya Amina ambayo Musa alikuwa ameahidi kuanza kurudisha.
“Cash on hand?” akauliza.
Musa akataja kiasi.
“Usijumuishe stock money.”
“Ndio hii without stock.”
“Na workshop equipment budget?”
Musa akataja kiasi kingine.
Halima akafanya hesabu kimya kimya.
Babu akasema, “Mimi si banker wenu. Nitajibu yes au no kabla mchana.”
Musa akaona customer mwingine akiingia, akamsalimia. “Dakika mbili.”
Mteja alitaka oil filter na plug. Musa alimhudumia, akachukua pesa, akatoa receipt. Kila transaction ndogo ilimkumbusha kwa nini alikuwa anataka plot: biashara ilikuwa imeshakuwa kubwa kuliko duka. Lakini pia ilimkumbusha kwamba biashara hii ndiyo ilikuwa inamlipa wakati plot haijatoa shilingi moja.
Halima akasema kwa sauti ya chini, “Scenario one: unakataa extension, unafunga land deal ndani ya wiki mbili. Cheap kama kila kitu kinaenda perfect.”
“Na kama hakifungi?”
“Unaingia temporary shop kwa rent kubwa na moving cost.”
“Scenario two?”
“Unalipa mwezi mmoja. Unapoteza premium na sehemu ya equipment budget, lakini unaondoa pressure ya landlord kwenye negotiation ya ardhi.”
Babu akasema, “Mimi ndiye pressure?”
Halima akamwangalia. “Wewe ni fact.”
Babu akacheka.
Musa alitazama karatasi ya survey ya jana. Red corridor ilikuwa imekula sehemu ya frontage aliyokuwa amepanga, lakini workshop bado ingewezekana. Tatizo lilikuwa deal yenyewe: Mariam, Paulo, access, disclosure na sasa seller ambaye alikuwa anaonekana kuwa na haraka zaidi kila siku.
“Nikipoteza elfu hapa naokoa milioni kule,” Musa alisema.
Halima akatikisa kichwa. “Exactly. Time pia inanunuliwa.”
Babu akasema, “Lakini si milele.”
Musa alijua. Mwezi mmoja ulisikika mrefu mpaka alipoanza kuugawa: survey finalization, joint table, revised terms, refund issue, consent, drafting, payment. Siku thelathini zingeweza kuyeyuka haraka.
Mteja wa boda aliingia akisema sprocket aliyochukua jana ilikuwa na noise. Musa alisimamisha mazungumzo ya rent, akaenda nje kuisikiliza pikipiki. Noise haikuwa sprocket; chain tension ilikuwa tight kupita kiasi.
“Fundi wako ali-set vibaya,” Musa alisema. “Tulete spanner.”
Dakika kumi baadaye noise ilikuwa imeisha.
Babu akasema, “Hiyo ndiyo maana sitaki uondoke. Lakini biashara ni biashara.”
Musa akajibu, “Na ndiyo maana nataka sehemu yangu.”
“Basi nunua.”
“Ndiyo ninachojaribu kufanya bila kununua shida ambayo siwezi kuihamisha.”
Babu akainua mikono. “Ardhi yenu. Mimi nataka rent yangu.”
Halima alirudi kwenye cashflow. “Ukitoa extension leo, installment ya kwanza kwangu inasogea wiki moja.”
Musa akamwangalia. “Ada ya Amina?”
“Nime-cover sehemu nyingine kwa cooperative bonus. Lakini hiyo haifuti deni lako.”
“Sitasahau.”
“Usiseme hivyo. Andika.”
Musa akachukua notebook, akaandika tarehe mpya ya installment ya kwanza. Halima akaweka tick.
“Workshop equipment?”
“Nitaanza na lift moja badala ya mbili.”
“Compressor?”
“Ninaweza kuhamisha hii ya sasa.”
“Signboard?”
“Inasubiri.”
Halima akasema, “Hiyo ndiyo gharama halisi ya delay. Si drama. Ni vitu vinavyosogea.”
Musa akakubaliana. Alikuwa amechoka na watu wanaosema delay tu kana kwamba ilikuwa hewa. Delay ilikuwa premium ya rent, shelf ambayo haijanunuliwa, installment iliyosogezwa, na wateja waliokuwa bado wanabanana kwenye duka hili.
Babu akauliza, “Decision?”
Musa akachukua simu, akafanya transfer ya rent extension pamoja na premium.
Notification ilipofika, Babu akatoa receipt book kutoka kwenye bag yake.
“Uko sure?” Halima akauliza.
“Hapana,” Musa alisema. “Lakini sitaki closing ya ardhi iamuliwe na landlord clock.”
Babu akaandika kiasi, tarehe na kipindi cha mwezi mmoja. Musa akasoma kabla hajachukua.
“Na kama transaction inafungwa baada ya wiki mbili?”
“Mwezi ni wako. Ukiondoka mapema ni choice yako.”
“Na tenant mpya?”
“Nitamwambia availability baada ya mwezi.”
Musa akasaini copy yake.
Baada ya Babu kuondoka, Halima akasema, “Sasa ume-nunua siku thelathini. Usizitumie kutafuta story mpya zisizo na mwisho.”
“Next step ni joint table.”
“Four issues.”
“Title. Mariam occupancy/access. Paulo refund. Closing price.”
“Good.”
Jojo akaita kutoka nyuma, “Boss, 428H zimebaki mbili.”
Musa akafunga folder la ardhi na kufungua supplier list. Maisha yalikuwa yamekataa kusubiri mpaka dispute iishe.
Jioni, alipokuwa anafunga cash drawer, alitazama receipt ya Babu tena. Premium ilimuuma. Lakini kulikuwa na kitu cha kutuliza katika tarehe iliyoandikwa wazi. Pressure sasa ilikuwa na mwisho unaopimika.
Babu anatoa receipt ya mwezi mmoja na kuandika chini, “Hakuna extension ya pili.”
---