Asubuhi iliyofuata Amina aliweka daftari kubwa la mistari mezani kabla chai haijaisha. Juma alipoliona, alijua sherehe ya jana imekwisha.
“Leo ndiyo siku ya hesabu?” aliuliza.
“Ulisema kesho,” Amina akajibu.
Hamisi alikaa upande wa pili wa meza na simu yake. Usiku alikuwa amerudia kusoma admission letter mpaka karibu alfajiri. Neno congratulations bado lilimfurahisha, lakini sasa aliona tarehe zote zilizokuwa chini yake. Kila mara aliporudi juu ya ukurasa, furaha ilirudi kwa sekunde chache; kila aliposhuka chini, tarehe ziligeuka kama milango inayofungwa moja baada ya nyingine.
Amina aliandika juu ya ukurasa: CHUO — MWEZI WA KWANZA.
Halima alipita nyumbani kabla ya kwenda tailoring shop. Alikaa karibu na mlango akiwa na tape measure shingoni.
“Umeanza kama kampuni,” alisema.
Amina hakutabasamu. “Kwa sababu kampuni hii ya familia ina tabia ya kusema tumeshinda kabla hatujaona gharama.”
Kitu cha kwanza kilikuwa registration deposit. Hamisi alisoma kiasi kutoka portal. Amina akaandika. Kisha hostel deposit, transport, bedding, basic tools, copies, chakula na emergency money.
Hamisi alianza kupunguza vitu mara moja.
“Blanket ninayo.”
“Bedsheet?” Amina akauliza.
“Nitatumia ya nyumbani.”
“Pillow?”
“Si lazima.”
Halima akamwangalia. “Unaenda chuo, si kambini.”
Hamisi akasema, “Nataka tu kupunguza mzigo.”
Amina akaweka kalamu chini. “Usiite maisha yako mzigo. Tuweke numbers kwanza.”
Hamisi alinyamaza, lakini ndani yake sentensi hiyo haikukaa vizuri. Tangu barua ilipofika alikuwa ameshaanza kufanya hesabu za kujifuta mwenyewe: asile lunch campus, asiombe kitanda, asichukue tools mpya, akatembee sehemu ya safari. Kila kitu alichokiondoa kilimfanya ajisikie mtoto mzuri zaidi, na wakati huohuo mwanafunzi asiye tayari.
Walipofika kwenye tools, Juma alisema electrical students walihitaji tester ndogo, pliers na insulated screwdrivers.
Hamisi akamgeukia. “Unajuaje?”
“Niliuliza mtu wa vifaa.”
“Nani?”
“Mtu tu.”
Jibu hilo lilipita haraka, lakini Hamisi alilihifadhi kichwani.
Aliingia kwenye portal ya Mfuko wa Mwanzo. Application yake ilionekana. Status ilikuwa received, kisha mstari mmoja chini yake: processing.
Amina akauliza, “Approved?”
“Hapana.”
“Rejected?”
“Hapana.”
“Basi processing ina maana gani?”
Hamisi akafungua FAQ. “Wanasema verification na processing vinafanywa kwa batches.”
“Batch lini?”
“Haijaandika.”
Juma akavuta chai. “Hiyo ni kawaida. Wanafunzi wengi wanangoja.”
Amina akamwangalia. “Kawaida haijibu tarehe.”
Juma akasema, “Msaada utafika.”
“Lini?”
“Hatujui.”
“Basi usiuweke kwenye hela tulizonazo leo.”
Juma alikunja uso. “Sijasema imefika.”
“Jana ulisema pesa zimepangwa.”
“Kwa sababu zimepangwa.”
Hamisi aliona ukali wa baba yake ukianza. Akaingilia.
“Naweza kuanza kama day student. Nisichukue hostel.”
Amina akauliza, “Kutoka hapa hadi campus?”
“Daladala mbili.”
“Practical za asubuhi?”
“Nitaamka mapema.”
Halima akasema, “Kila solution yako inaishia wewe kulala kidogo.”
Hamisi alimjibu kwa sauti kali kuliko alivyotaka. “Basi nifanye nini? Nikatae chuo?”
Meza ikatulia.
Amina akasema, “Hakuna aliyesema hivyo.”
“Lakini kila namba inaonekana kama mimi ndiye tatizo.”
Juma akamnyooshea kidole. “Usijifanye mzigo. Wewe umefanya kazi yako. Pesa ni yetu.”
Hamisi akamwangalia. “Na chuo ni changu.”
Juma hakujibu.
Amina akarudisha kalamu kwenye daftari. “Ndiyo. Kwa hiyo unatakiwa kujua gharama. Si kubeba zote, lakini kujua.”
Walimaliza list. Hakuna item moja iliyokuwa ya kutisha sana peke yake. Tatizo lilikuwa muda. Registration deposit ingeweza kupatikana. Hostel deposit pia. Lakini yote mawili yalitaka fedha kabla portal haijatoa tarehe ya msaada.
Amina akachora mstari katikati ya ukurasa. Upande wa kushoto akaandika PESA TULIZO NAZO. Upande wa kulia akaandika PESA TUNAZOTARAJIA. Hamisi aliona tofauti ndogo ya maneno ikifanya ukungu kuwa wazi. Msaada wa Mfuko haukuwa pesa waliyonayo. Ulikuwa matumaini yaliyo na status.
“Na kama release ni baada ya mwezi?” Halima akauliza.
Juma akasema, “Haitakuwa.”
“Unajuaje?”
“Sijui, lakini—”
“Basi hiyo ni hope, si plan,” Amina akasema.
Juma alisukuma kikombe chake mbele. Hamisi alijua baba yake alichukia sentensi hiyo kwa sababu ilikuwa sahihi.
Juma alisema, “Nina sehemu ya kuanzia.”
Amina akainua macho. “Ngapi?”
“Ya kutosha kuanza.”
“Juma, hiyo si namba.”
“Usinifanyie interrogation mbele ya watoto.”
Halima akacheka bila furaha. “Watoto tunakuwa wakubwa ukifika kwenye gharama yetu.”
Juma akamwangalia. “Usichanganye mambo yako.”
Halima alinyamaza mara moja. Hamisi aliona kitu kikifungwa usoni mwa dada yake, kama mlango wa zamani ambao familia yote ilijua upo lakini haikuwahi kuufungua mbele ya watu.
Kabla mtu hajaendelea, simu ya Hamisi ikatetemeka.
SMS kutoka hostel office.
Aliifungua na kusoma polepole. Accommodation allocation ilikuwa provisional mpaka deposit ilipwe. Beds ambazo hazijalipiwa zingeweza kupewa wanafunzi wengine baada ya deadline.
Amina akampa daftari. “Tarehe?”
Hamisi akasoma.
Amina akaandika tarehe ya hostel. Kisha akaandika registration date. Akazungushia zote mbili duara.
“Na Mfuko?”
Hamisi akafungua portal tena.
Status haikubadilika.
Juma akasema, “Itabadilika.”
Amina akauliza, “Kabla ya hii tarehe?”
Hakuna aliyekuwa na jibu.
Mchana Hamisi alienda workshop. Juma alipokea kazi nyingi kuliko kawaida. Pikipiki mbili zenye charging faults, moja yenye starter relay iliyochomeka, na delivery bike yenye lights zinazokata kwenye mvua. Kila mteja alipolipa, Hamisi aliangalia cash drawer bila kutaka.
Juma aligundua.
“Usiangalie pesa ya workshop kama fee meter.”
“Sifanyi.”
“Unafanya.”
Hamisi akaweka screwdriver chini. “Ni vigumu kutofanya.”
Juma akamsogelea. “Nisikilize. Umeingia chuo kwa sababu umefanya kazi. Usianze kuingia humo na aibu ya kila shilingi. Nitashughulikia.”
Hamisi alitaka kuamini. Baba yake alikuwa ameshughulikia rent ilipopanda, stock ilipokwama na miezi ambayo biashara ililala. Lakini siku hiyo maneno yale yale yalisikika tofauti. “Nitashughulikia” yalikuwa faraja na pia ukuta.
Jioni, mteja wa delivery alipouliza kama diagnostic meter mpya ndiyo iliyofanya Juma awe na kazi nyingi, Juma aliipapasa kwa mkono na kusema, “Hii ndiyo mkate wetu.” Hamisi alicheka pamoja na mteja, lakini sentensi hiyo ilibaki kichwani. Hakuwa bado anajua kwa nini.
Usiku, Amina alifungua daftari tena.
Upande wa kushoto kulikuwa na tarehe mbili zilizozungushiwa duara. Upande wa kulia akaandika: MFUKO WA MWANZO — TAREHE YA RELEASE?
Hamisi aka-refresh portal.
Hakuna kilichobadilika.
Tarehe za chuo zilikuwa zinaendelea kusogea karibu nao, lakini upande mwingine wa ukurasa kulikuwa na neno moja tu, bila siku, bila wiki, bila ahadi:
**processing**.
---