Ofisi ya Mshikamano SACCO ilikuwa kwenye ghorofa ya pili juu ya duka la vifaa vya simu. Ngazi zilikuwa nyembamba, zikiwa na alama za viatu vya watu waliokuwa wakipanda na kushuka tangu asubuhi. Kwenye landing kulikuwa na bango la rangi ya kijani lililoandika AKIBA NI TABIA, si tukio, na chini yake printer ya zamani ilisikika ikitoa sauti ya kukwaruza kila baada ya dakika chache.
Mariam alipanda ngazi akiwa na folder lake, calculator ndogo aliyokuwa ameibeba kwa miaka, na risiti ya amana iliyokunjwa mara nyingi kiasi kwamba pembe zake zilikuwa zimeanza kuwa laini. Alienda pale si kuomba mkopo mpya. Alienda kutafuta tarehe.
Tarehe ambayo amana yake ya Makazi ya Tumaini iliingia.
Kwenye receipt aliyokuwa nayo, malipo yalikuwa yameandikwa siku ya Alhamisi. Lakini baada ya Rukia kusema allocations zilifungwa kwa batches, Mariam aligundua receipt peke yake haikumwambia batch ambayo mfumo uliitumia, wala muda ambao pesa iliondoka SACCO na kufika kwenye account ya housing.
Afisa wa SACCO aliyeitwa Ema alimsalimia kwa jina kabla Mariam hajakaa.
“Mama Tunu. Umechelewa installment siku mbili mwezi huu.”
“Nitalipa Ijumaa.”
Ema akamwangalia juu ya miwani yake. “Nilijua hujaja kusalimia.”
Mariam akaweka folder mezani. “Nataka statement ya transaction moja.”
“Mkopo?”
“Hapana. Payment ya nyumba.”
Ema akavuta keyboard karibu. “Account yako?”
“Ndio.”
Mariam akampa tarehe iliyo kwenye receipt, kiasi, na reference aliyokuwa ame-save kwenye simu. Ema akaingiza namba ya membership, akafungua transaction history, kisha akaanza kurudi nyuma mwezi baada ya mwezi.
“Ulihamisha directly kwenda housing account?”
“Nililipa kupitia batch ya chama. Tulikuwa familia kadhaa.”
Ema akaacha keyboard kwa sekunde moja.
“Ah. Hapo ndio tunahitaji batch ledger.”
“Ndiyo maana nimekuja.”
Ema akafungua screen nyingine. “Hizi old batches zimearchive. Subiri.”
Mariam hakusema. Alianza kuangalia mazingira kwa makini zaidi. Nyuma ya Ema kulikuwa na shelves za mafaili ya rangi tofauti: loans, school fees, housing, emergency. Kwenye moja ya shelves, karatasi za zamani zilikuwa zimefungwa kwa rubber bands na kuandikwa kwa marker tarehe za mwezi. Pembeni kulikuwa na daftari kubwa la hard cover, lenye pembe zilizochakaa na mstari mwekundu kwenye mgongo.
“Bado mnatumia paper ledger?” Mariam aliuliza.
“Kwa old batches, ndiyo. Mfumo mpya una totals, lakini paper ina sign-off ya siku.”
“Hiyo ndiyo nataka kuona kama inawezekana.”
Ema akamwangalia. “Umefika tayari ukiwa na plan.”
“Nimefika nikiwa nimechoka kuambiwa ‘labda’.”
Dakika zikapita. Ema alibadilisha screen mbili, akafungua archive ya settlement, kisha akainama chini ya meza na kutoa box dogo lenye mafaili yaliyopangwa kwa wiki. Printer upande mwingine wa ofisi ilitoa karatasi tatu. Mteja mmoja aliuliza kuhusu mkopo wa ada, mtoto akilia kwenye simu ya mama yake. Kila mtu ndani ya ofisi alionekana kuwa na deadline yake.
Mariam aliangalia noticeboard: loan products, school-fee savings, emergency fund, funeral cover. Kila poster ilikuwa na tarehe, rate, deadline. Maisha yote yalionekana rahisi kwenye karatasi ambazo hazikuwa zinahusu mgogoro wake.
Ema akasema, “Nimeipata transfer.”
Mariam akasogea karibu.
“Ni lini?”
“Contribution yako iliingia SACCO Thursday, 14:32.”
“Hiyo najua. Ilienda housing lini?”
Ema akabonyeza row, akasoma settlement trail, kisha akavuta daftari kubwa kutoka shelf.
“Housing transfer ilikuwa Friday morning.”
“Batch code?”
Ema akapitia kurasa mbili za ledger kwa kidole, akalinganisha tarehe na amount ya system.
“BM-17.”
Mariam akaandika.
“Na ni familia ngapi kwenye batch?”
“Siwezi kukupa majina bila consent. Naweza kukuambia batch total na count.”
“Count inatosha.”
Ema akataja idadi, kisha akaonyesha margin ya ledger iliyokuwa na initials mbili za staff waliokuwa wame-check batch kabla haijatoka.
“Na payment confirmation ilirudi lini?” Mariam aliuliza.
“Friday afternoon.”
“Receipt ya housing ndiyo ilitoka muda huo?”
“Ndiyo, system yetu inaonyesha acknowledgment imeingia baada ya lunch.”
Mariam alifungua receipt yake. Tarehe ilikuwa hiyo hiyo ya Ijumaa. Akaiweka karibu na printout ya Ema. Kwa mara ya kwanza aliona mlolongo huo ukiwa mezani, si kichwani.
“Basi malipo yangu hayakuwa late.”
Ema akamwangalia. “Late against nini?”
“Allocation batch.”
“Hilo SACCO haiwezi kuamua. Tunaweza kuthibitisha tu ulilipa lini, sisi tulipost lini, na housing ilithibitisha lini.”
Mariam akashikilia kalamu yake kwa nguvu kidogo. “Sawa. Sitaki SACCO iamue. Nataka muda uwe precise.”
Akaandika kwenye notebook: SACCO confirms dispatch date only; allocation timing unknown.
Ema akacheka kidogo. “Umeanza kuwa auditor?”
“Nilikuwa fundi wa nguo asubuhi.”
“Na sasa?”
“Bado ni fundi wa nguo. Ila nyumba yangu imekuwa spreadsheet.”
Ema akamwonyesha transfer slip ya batch. Mariam aliomba copy.
“Nitakupa copy ya transaction yako na batch cover page yenye personal names redacted.”
“Hiyo inatosha.”
“Na full ledger?”
“Sihitaji. Sitaki majina ya watu wengine.”
Ema akatikisa kichwa, kama jibu hilo lilimfanya awe tayari kushirikiana zaidi.
Printer ilianza kutoa karatasi. Mariam alisoma kila line bila kuruka hata moja.
SOURCE: MSHIKAMANO SACCO. DESTINATION: OFISI YA MAKAZI YA BANDARI MASHARIKI. BATCH: BM-17. DATE POSTED: FRIDAY. COUNT: 14 HOUSEHOLDS.
Kwenye line nyingine kulikuwa na internal settlement reference.
Mariam akaiandika.
“Ema, hii reference inamaanisha nini?”
“Ni batch settlement. Hiyo ndiyo SACCO ilitumia kufunga transfer yote kama group.”
“Kwa hiyo mimi nililipa individually, lakini housing iliona batch?”
“Ndiyo. Kwa upande wetu pesa yako iliingia kwenye holding account ya chama kwanza. Tulipofunga batch, individual contributions zikaenda pamoja under one settlement reference.”
“Na housing wanaweza kuona nani yuko ndani ya hiyo batch?”
“Wanapaswa kuwa na accompanying schedule. Kama hawana schedule, hiyo ndiyo sehemu ya wao kueleza.”
Mariam akanyamaza kidogo. Hilo ndilo swali lililokuwa limemsumbua tangu help desk. Kama portal iliangalia unit kwa individual receipt wakati payment ilikuwa imeingia kupitia batch, je, priority code yake ilihamishwa vizuri? Lakini hakutaka kutengeneza theory kabla ya evidence.
“Naweza kuandika kuwa schedule iliambatana?”
“Kwa upande wetu, ndiyo. Nitaonyesha line ya dispatch.”
Ema akafungua tena ledger, akamwonyesha namba ya cover sheet iliyotumwa pamoja na transfer.
Mariam akaikopi.
Sasa alikuwa na mlolongo.
Alilipa Alhamisi. SACCO ikapokea Alhamisi. SACCO ikafunga BM-17 Ijumaa asubuhi. Housing ikathibitisha Ijumaa mchana. Allocation haionekani.
Lakini bado hakujua priority list ilifungwa kabla au baada ya BM-17.
“Naweza kuona batches 16 na 18?” aliuliza.
Ema akamwangalia kwa tahadhari.
“Kwa nini?”
“Sitaki majina. Nataka sequencing. Kama 16 ilitoka siku moja kabla na 18 siku moja baada, hiyo inaweza kusaidia housing ku-trace migration.”
“Hiyo inaweza kuwa data ya SACCO.”
“Then usinipatie. Niambie tu kama BM-17 ilikuwa correction batch au normal scheduled batch.”
Ema akasoma metadata na paper sign-off kwa mara nyingine.
“Normal scheduled batch.”
“Good.”
“Lakini Mariam, usitumie hiyo kusema SACCO ilikosea.”
“Sijasema.”
“Na usitumie kusema housing ilikosea mpaka ujue upande wao.”
“Sijasema hivyo pia.”
Ema akatabasamu. “Umejifunza kujibu.”
“Nimejifunza gharama ya sentence ambayo haina proof.”
Ema akafunga ledger, lakini Mariam bado hakuinuka.
“Kuna kitu kingine?” Ema aliuliza.
Mariam akatoa calculator yake. “Nataka kuelewa money path.”
“Tumeshaiangalia.”
“Nataka kuihesabu. Nilitoa akiba yangu, sehemu ya mkopo wa SACCO, na nikauza mashine moja ya zamani. Vyote viliingia kwa contribution moja. Je, system yako inaonyesha source tofauti?”
Ema akafungua contribution detail. “Inaonyesha deposits zako kadhaa kabla ya housing payment. Lakini housing ilipokea total moja.”
“Kwa hiyo kwa housing, si muhimu kama shilingi moja ilitoka akiba au mkopo?”
“Kwa allocation, haipaswi. Kwa SACCO debt yako, ndiyo.”
Mariam akaangalia calculator. Alikuwa bado analipa mkopo kwa pesa ambayo ilisaidia kuunda amana ya nyumba ambayo portal sasa ilisema haipo.
“Na nikiacha installment hii?”
“Penalty itaingia. Lakini usivunje cash flow yako yote kwa fear.”
“Transport ya Tunu imeongezeka. Nachangia chakula kwa Salma. Storage nalipa. Kibanda nalipa. Halafu hii loan.”
Ema akamwangalia kwa utulivu. “Ndiyo maana nataka ujue tofauti kati ya proof ya payment na uwezo wa kuendelea kulipa maisha yako.”
Mariam akafunga calculator. “Nitalipa Ijumaa kama nilivyosema.”
“Fine.”
“Lakini sitatumia rent ya Tunu kulipa leo ili tu account ionekane safi.”
“Hapo sasa unaongea kama mtu wa cash flow.”
Mariam akatabasamu kwa uchovu.
“Salma bado anawashikilia?” Ema aliuliza.
“Wiki tatu.”
“Hiyo si muda mrefu.”
“Najua.”
“Na house?”
“System inasema sold out.”
Ema alisimama kabisa.
“Lakini ulilipa.”
Mariam akamsogezea copy ya note ya help desk.
Ema alisoma polepole.
“Payment confirmed; allocation not found.”
“Ndio.”
Ema akafungua tena batch cover page, safari hii kwa makini zaidi. Akalinganisha receipt ya Mariam, batch count, posting time, na acknowledgment ya housing.
“Unajua kuna familia mbili za Mto Mdogo pia zilikuwa kwenye BM-17?”
Mariam akamwangalia.
“Unaweza kuniambia majina?”
“Hapana.”
“Usiniambie.”
“Lakini kama wao wenyewe watakupa receipts, mnaweza kulinganisha. Uone kama issue ni moja au tofauti.”
Mariam akafikiria Jonas. Printing shop. Residents. Mama Pendo na barua zake za zamani.
“Naweza kutafuta kwa consent.”
“Exactly. Ulinganishe documents, si watu.”
Ema akachukua pen ya bluu na kuzungushia batch code kwenye copy ya Mariam.
“Hii ndiyo kitu chenye maana zaidi hapa. Receipt yako ni individual. Hii inaonyesha payment yako ilitembea pamoja na nyingine.”
Mariam aliiangalia BM-17.
“Na ikiwa baadhi walipata allocation, wengine hawakupata?”
“Basi hilo si swali la SACCO.”
“Lakini litakuwa swali.”
Ema akatikisa kichwa.
Mariam alipoinuka, Ema akamwita.
“Subiri.”
Akarudisha karatasi mezani, akatoa marker ya manjano na kuzungushia reference tena.
Ema anazungushia reference `BM-17`, kisha anasema, “Hii haikuwa pesa yako peke yako.”
---